Accueil Occitan Chroniques occitanes Perqué trapar istòria tolzana de remembrar dins Tolosa ?

Perqué trapar istòria tolzana de remembrar dins Tolosa ?

Illustracion titolada en francés : « l’expulsion des huguenots de Toulouse, le 17 mai 1562 », en occitan «expulsion dels uguenauts de Tolosa, lo 17 de mai de 1562», tablèu d’Antoine Rivalz (1667-1735) Musèu dels Augustins , Tolosa.1562 : Cette date ne vous dit rien ? Elle a pourtant été célébrée, le 17 mai, jusqu’en 1791, comme celle de l’éradication de l’hérésie protestante de la cité languedocienne. Deux siècles plus tard, l’affaire Calas (supplicié le 10 mars 1762) témoigne au moins d’un « retour des huguenots »… Plusieurs amis m’ont souvent indiqué qu’il faut oublier l’histoire : « arrête avec ce passé », la raison est qu’il faudrait simplement garder celle de la IIIième république, c’est à dire l’histoire des Parisiens et des victoires sur les Occitans. Garder une histoire qui n’explique pas la vie de nos villes et leurs urbanités, leurs modifications et leurs choix politiques sur lesquels nous devront faire un deuil.


L’oblit republican de l’istòria de la ciutat dins las escòlas tolzanas fabrica ignoranças politicas e sobretot frena a l’integracion de las novèlas populacions, car l’istòria coma l’occitan devon èstre lo ciment de la societat tolzana, perqué ? O veirèm paus a pauc anuèch.

Tolosa se vòl la genta ciutat, Tolosa se vòl la ciutat de l’arcuèlh ; mas de l’afar dels sosten dels catars o ‘bon cristians’ que costèt car a Tolosa, sabèm aprèp que Tolosa es estada puslèu sempre legitimista, dinc’anuèit qu’es impossible d’explicar en espectacle que lo chaple catar, la seuna istòria contra la religion legitimista francesa, es element primordial de l’istòria tolzana. E, bè quitament aiçò non agrada de remembrar a la municipalitat presenta, servici cultural ; mas las municipalitats ancianas an tanben trabalhat per oblidat, los arquius draquoses oblidats, las parets des wisigòts enterrats, e al XXIen sègle es la paret latina qu’es oblidada devath la plaça darrièr lo capitòli. Alara perqué vos donar una autra data de commemorar ?

Coma lo protestantisme es dintrat en vila tolzana ? Complicat d’explicar quora l’istòria es impoisonada e qu’es alara determinada coma element de la lordèra planetària perqué seriá sonqe memòria istorica e non pas Istòria. Çò de segur, es que la seuna difusion urbana non se podrà separar de la seuna expansion dins l’ensemble lengadocian e gascon, en particluar de la Montanha nègra a Montlaban la vesina poderosa protestanta, de l’abigés al país de Fois. Son quasiment territòri de desvolopament ancian del catarisme. Sèm segur qu’en 1558 una Glèisa dita reformada s’es bastida a Tolosa ; l’annada seguissenta, manda mantunes delegats al primièr sinòde de París, aquel aplec religiós qu’es adoptat la Confession de fe que se dirà « de La Rochelle » (zòna encara occitana a l’epòca), degut al luòc de la seuna ratificacion per l’aplec de 1571 ; contrariament a la glèisa musulmana, la glèisa protestanta es organizada, sobretot per acarar las dificultat que son esablida per la religion d’Estat, la religion papista. Luteranisme e calvinisme an un aprèp l’autre agradat a las castas del reialme en Occitània coma endacòm mai, mas benlèu mai aquí en tèrra de catarisme ; podèm listar los convents (de convencion) (es benlèu perqué, a partir de 1538, un dominican es estat cremat en plaça publica ? Lo protestantisme resistava mai que los catars). Aquò tocarà los Capítols e los parlementaris (d’aquel temps lo Parlament èra un element major de la ciutat tolzana), dementre donc totes los manaires de cargas e oficis publics. En contra de çò que se debana dins lo campèstre lengadocian, « le reste de la population, mieux encadré par les ordres mendiants, restait pour l’essentiel profondément attachée au catholicisme ». Es vertat que los predicadors (jacobins, minimes, etc.) son mobilizats per acarar, afrontar la contrareligion critiana novèla. Seriá fauta del poder centralista francés, fauta del rei e de la seuna politica ; es vertat que autonòme los protestants an mestièr de gerir la fe, e lo rei ; es per aquesta rason que els prendràn la lenga del rei per las messas, causa que farà un apondon grand contra la lenga occitana pels sègles venents. Los dos « partits » son a s’afrontar, qu’an l’un e l’autre de las gents d’armas. Al-delai dels encontres pauc fraternalas dementre las processions catolicas e assemblèas protestantas (per exemple Catèlnau d’Ari, la sorga de finança de la casa reiala, lo 13 de març de 1562), lo chòc se farà. Lo 12 de mai de 1562, lo partit uguenaut es a man de poderà la vila mondina (coma èra jà lo cas per Castra, Lavaur, Montalban, Leitora, Nerac, Pena d’Agenés…). Lo cas èra grèui perqué Tolosa es sempre estada considerada importanta per la glèisa catolica, principalemnt pels ensenhaments universitaris que s’i bailava. Lo 17 mai, la situacion es capvirada : los protestants devon capitular e negociar la sortida de la vila mondina. Quand s’en van de vertat, los catolics los castígan. Los que seràn pas massacrats son perseguits dins lo campestre pels pageses armats. Las tropa francesas del Montluc son arribada sonque lo lendeman (?), per acabar de «netejar» la vila, es de dire de botar a fuòc e panatòri las damoranças protestantas, e los ostals dels amics de maissanta fe.

Victòria sobre los eretges novèls ?

Pas encara, la revòlta contra l’integrisme catolic, integrisme d’Estat es pas oblidada : Damora ciutadans de la maissanta religion en vila, car la « Saint-Barthélemy », debutada a la debuta de setembre de 1572, « moins spontanée et irrationnelle qu’à Paris » (explícan los istorians oficials), se tradusirà per novèls chaples e pilhatges, per pandeson, atanben, los tres conselhièrs del Parlament revestits de la granda rauba porpra dels moments solemnes. La solemnitat donada a aquesta tripla execucion « indique que la foule les sépare du reste des massacrés et qu’elle ne les mêle pas aux hérétiques vulgaires tués sur les marches de la prison », escriu Jeannine Garisson, istoriana occitana e protestanta de Montalban ; aquela istoriana i vei en mai « un geste très négatif d’opposition au pouvoir royal centralisateur ». Victòri ambigüa pel poder reial francés en Lengadòc ? Benlèu. Mas segur, una volontat de legitimisme tolzan contra los que fan lor religion qu’es pas aquela del rei ; l’oblidança istorica estent jà la règla a Tolosa, non cal recordar la memòria dels catars que son estats castigats pel poder francés, arribat al meteis temps per governar Lengadòc ; per l’extremisme religion catolic es una victòria, per èstre religion d’Estat li agrada d’aver un reialme de mai en mai grand per alongar lo seu poder ecclesial. Tolosa es explicada coma « citadelle orthodoxe » e de lenga francesa. La Liga, las confrairiás dels penitents blaus e blancs, mai tardièr aquela del « Très Saint Sacrement » i faràn polidas temporadas istoricas e marcaràn la vila del legitimisme francés, aquelas temporanças damora dins lo fait del refús de commemoracion dels chaples catars o protestants per la municipalitat actuala, l’oblidança es la règla republicana. Es çaquelà lo 17 de mai una data que serà pas jamai oblidada pel Parlament tolzan, parlament desprovesit de real poder dins los reialme, per explicar la « desliurança » de Tolosa dels indesirables « religionaris », aquò sembla fòrça a la semantica qu’entendèm anuèch contra los musulmans que son venguts percaçats pels independentistas antirepublicans franceses d’Argèria o del Marròc. Per aquesta data donc, e dinca a 1791, lo fidèls desfialaràn publicament, en procession catolica, enquadrat per las relicas de Monsénher Saint-Sarnin, passejats per la circonstança, coma se far en tèrra valenciana o andalosa per commemorar la reconquèsta catolica sul monde musulman d’Al Andalús. Pron abans la revocacion de l’Edicte de Naoned-Nantes, los protestants son privats de tot luòc de culte. « Il n’en demeurait plus, assegura per l’istòria francesa M. Jacques Godechot, qu’une vingtaine qui durent abjurer. » E sense cap de dobte, per mantunes, coma endacòm mai, jogar ambe un dobla jòc costumièr dels legitimismes tolzans. 1762 : dos sègles aprèp l’eradicacion oficiala dels eretgs reformats, i a mens, a Tolosa, un testimòni plan involontari e segurament originari d’endacòm mai, benlèu de França e non pas de Lengadòc : es Jean Calas, plan segur, que morís lo 10 de març aprèp aver estat rodelat. Testimòni, Calas ? Mai o mens. Mas, d’aquel temps, lo merçant d’indianas de la carrièra dels Filtièrs èra pas realament sense que lo sol uguenaut de la vila mondina. Sempre aproximatiu, per oblidança segur, M.Godechot valoriza a un nombre estequit de trenta las familhas protestantas.

Lo protestantisme es çaquelà encara en vila, car lo temple protestant es sus l plaça salina, e en fàcia lo castèl dels ramon, anuèch lo palatz de justícia. La discrecion protestanta en vila mondina es çaquelà una règla, segurament dempuèi que sábon que lo legitimisme tolzan lor pòt pausar problèmas, la sapiença aquesta es transmetuda. Mas lo poder politic tolzan, legitimista de sempre, non vòl reviscolar los sabers istorics tolzans perqué sona mal en republica, que díson. Perqué nopn vóler gardar l’istòria tolzana per los que son al poder republican de Tolosa ? L’oblidança assegura qué ? La patz pel poder en plaça ? O assegurar que los problèmas de memòria seràn remandadas a d’autres ? Segur per recebre Parisencs es melhor que l’istòria tolana existèsse pas.

 

Chronique de Jacme Delmas – Blog : http://democraciaoccitania.blogspot.fr/, partenaire de Toulouse Infos

La rédactionhttps://www.toulouseinfos.fr
Pierre-Jean Gonzalez, rédacteur en chef de toulouseinfos.fr a collaboré avec de nombreux médias avant de prendre la direction du site toulousain, qui existe depuis 10 ans.

LAISSER UN COMMENTAIRE

S'il vous plaît entrez votre commentaire!
S'il vous plaît entrez votre nom ici